OSMANLI İMPARATORLUĞU (1299-1923)

4tnic8OSMANL~2

 

                                                                         KURULUŞ DÖNEMİ

 

OSMAN BEY (1281-1326)

(1281-1326) OSMAN BEY

(1281-1326)
OSMAN BEY

* Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Bey’dir.

* Ertuğrul Gazi’nin vefatı üzerine Kayı Boyu’nun ileri gelenleri tarafından beyliğin başına getirildi.

*Osman Bey, Türkiye Selçuklularının uç beyi haline geldi. Türkiye Selçuklu Sultanı III. Alaeddin Keykubat’ın İlhanlı hükümdarının yanına götürülüp gözaltına alınması üzerine, Anadolu’da ortaya çıkan otorite boşluğundan yararlanan Osman Bey, topladığı beylik kurultayı kararı ile 1299′da bağımsızlığını ilan etmiştir.

* Anadolu Türk Beylikleri ile iyi geçinme siyaseti izleyen Osman Bey, Anadolu’da dini ve siyasi güçleri olan Ahilerin lideri Şeyh Edebali’nin kızıyla evlenerek bu teşkilatın da desteğini sağladı.

* Osman Bey beyliğin başına geçtiği sıralarda, Bizans içte ve dışta bazı sorunlarla uğraştığı için Anadolu topraklarıyla ilgilenemiyordu. Bu dönemde Bizans’ın elinde Marmara’nın doğusu ve güneyinde Bursa, Bilecik, İznik ve İzmit gibi önemli merkezler bulunuyordu.

*Bizanslı tekfurlardan (valilerden) Karacahisar, Yarhisar, İnegöl, Yundhisar ve Yenişehir’i aldı.İzmit’e kadar ilerlemesi üzerine Bizans İmparatoru, tekfurlar ile anlaşarak Osman Bey üzerine kuvvet yolladı ise de, bu kuvvetler Koyunhisar Savaşı’nda Osmanlı kuvvetlerine yenilmişlerdir (1302).

*Bu savaşta Osmanlı ve Bizans kuvvetleri ilk defa karşı karşıya gelmiş ve çağdaş bazı kaynaklar Osman Bey’den ilk defa bahsetmiştir.

* Savaştan sonra Bursa civarındaki Kite Kalesi alınarak Bursa’nın üç tarafı Osmanlılar tarafından çevrilmiş ve kale denetim altına alınmıştır.Mudanya’nın 1321′de fethi ile Bizans’ın Bursa ile bağlantısı kesilmiş fakat, Osman Bey’in bu sırada hasta olması Bursa’nın fethini geciktirmiştir.

* 1326′da Orhaneli Kalesi alındıktan sonra Bizans’tan yardım alma ümidini kesen Bursa tekfuru, şehri Osmanlılara teslim etmiştir.Bursa’nın alınmasından kısa bir süre önce vefat eden Osman Bey vasiyeti üzerine Bursa’ya gömülmüştür.

ORHAN BEY (1324-1362)

1324-1362 ORHAN BEY

1324-1362
ORHAN BEY

* Bursa’yı alarak burayı devletin başkenti yaptı.

* 1329 Maltepe ( Palekenon ) Savaşı’nda Bizans’ı yendi ve İznik, Gemlik ve İzmit’i fethederek Kocaeli yarımadasını Osmanlı hakimiyetine aldı.

* Karasioğulları Osmanlıya bağlandı.Böylece ilk defa bir beylik Osmanlıya bağlandı. Anadolu Türk birliği yolunda ilk adım atılmış oldu.Osmanlı ilk defa deniz gücüne kavuşmuş oldu.

* Bizans’taki iktidar kavgalarından yararlanan Osmanlı Beyliği Rumeli’deki Çimpe Kalesi’ni aldı ( 1351 ).Böylece Rumeli’de ilk toprak alınmış oldu.

* Rumeli’de fetihlere devam edilerek; Gelibolu, Tekirdağ, Çorlu, Keşan, Malkara fethedildi.

* Orhan Bey zamanında idari, adli, askeri, eğitim ve sosyal alanlarda teşkilatlanmalar yapılmıştır.

* Bu teşkilatlar :

-İlk divan teşkilatı kuruldu.

-Yaya ve Müsellem adıyla ilk düzenli ordu kuruldu.

-İlk medrese İznik’te açıldı.

-İllere ilk defa kadılar ve subaşılar gönderildi.

-İlk donanmaya sahip olunda ve Karamürsel’de ilk tersane kuruldu.

-İlk defa vezirlik makamı kuruldu.

I.MURAT DÖNEM (1362-1389)

1362-1389 I.MURAT

1362-1389
I.MURAT

* Bulgar ve Bizans kuvvetleri 1363 Sazlıdere Savaş ile yenilgiye uğratılarak Edirne alındı. Başkent Edirne’ye taşındı.

* 1364 Sırpsındığı Savaşı ile Haçlılar bozguna uğratıldı.Osmanlıya karşı kurulan ilk Haçlı ittifakı başarısız olmuş oldu.

* 1371 Çirmen Savaşı ile Bulgar ve Sırp kralları himaye altına alındı.

* Sırp, Hırvat, Boşnak, Arnavut ve Macar kuvvetlerinden oluşan haçlı ordusu 1389’da I. Kosova Savaşı’nda yenilgiye uğratıldı.Tuna’ya kadar bütün Balkan toprakları Osmanlıya geçti.İlk kez Anadolu Beyliklerinden yardım alındı.I. Murat savaş meydanını gezerken bir Sırplı tarafından şehit edildi.

*I. Murat teşkilatlanmaya da önem verdi bunlar :

-Balkanlardaki ilerleyiş üzerine Osmanlının ilk eyaleti olan, Rumeli Beylerbeyliği ( eyaleti) kuruldu.

-Tımar sistemi kurularak uygulanmaya başlandı.

-Yeniçeri Ocağı kurularak, “Pençik Sistemi” ilk kez uygulandı.

-Vezir-i Azamlık, Kazaskerlik ve Defterdarlık makamları oluşturuldu ve divan teşkilatı genişletildi.

-I. Murat Sultan unvanını kullanan ilk Osmanlı padişahıdır.

I.BEYAZID (YILDIRIM) DÖNEMİ (1389-1402)

1389-1402 YILDIRIM BEYAZID

1389-1402
YILDIRIM BEYAZID

*  Anadolu beylikleri üzerine yürüyerek Saruhan, Aydın, Menteşe ve Germiyanoğulları  Beyliklerini Osmanlıya bağladı.(1390)

*  Kütahya merkez olmak üzere Anadolu  Beylerbeyliğini kurdu.

*  Karamanoğulları ve Kadı Burhaneddin Beyliğine son  vererek, Anadolu Türk Birliğini sağladı.

* Anadolu Hisarı’nı yaptırarak  İstanbul’u kuşattı. (1391)

Ankara Savaşı (1402)

SEBEPLERİ :  * İki Türk hükümdarı arasındaki egemenlik mücadelesidir.

* Çin üzerine sefer düşünen Timur’un arkasında güçlü bir Osmanlı bırakmak istememesi

* Ahmet Celayir ile Kara Yusuf ‘un Yıldırım’a Anadolu beylerinin de Timur’a sığınarak kışkırtmalarda bulunması

* Karşılıklı mektuplaşmalar

SONUÇLAR :  * Osmanlı ordusunda bulunan kara tatarların saf değiştirmesi ve Anadolu beylerinin Timur tarafına geçmesi sebebiyle Yıldırım bu savaşı kaybetti.

* Anadolu’daki siyasi birlik bozuldu.

* Bizans’ın ömrü 50 yıl daha uzadı.

* Balkanlardaki Türk ilerleyişi geçici bir süre durdu.

* Osmanlı 11 yıl süren Fetret Devrimine girdi.

FETRET DEVRİ (1402-1413)

Hükümdarsız geçen devreye “ Fetret Devri” denir.

* Ankara Savaşı’ndan sonra Yıldırım Beyazıd oğullarından Süleyman Çelebi Edirne’de , İsa Çelebi Balıkkesir’de , Mehmet Çelebi Amasya’da , Musa Çelebi’de Bursa’da hakimdi.

* Mustafa Çelebi’yi esir alan Timur Semerkant’a götürdü.

* Şehzadeler arasındaki mücadeleyi kazanan Mehmet Çelebi Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu sayılır.

* 1412′de Musa Çelebi tarafından İstanbul kuşatıldı ancak alınamamıştır.

I.MEHMET ( ÇELEBİ ) DÖNEMİ (1413-1421)

1413-1421 ÇELEBİ MEHMET

1413-1421
ÇELEBİ MEHMET

* Ankara Savaş’ından sonraki olumsuz dönem sona ermiştir.

* Anadolu Türk birliği kurma çalışmalarına devam edilerek Saruhan ve Menteşeoğulları, tekrar Osmanlı hakimiyetine alındı.

* Şeyh Bedreddin’in çıkarttığı ilk dini nitelikli ayaklanma bastırılmıştır.

* Timur’la birlikte Semerkant’a giden Mustafa Çelebi , Timur’un ölümü üzerine yeniden Anadolu’ya dönerek taht kavgalarına başlamış ancak başarısız olarak Bizans’a sığınmıştır.Bu olaya Düzmece Mustafa Olayı denir.

* 1416′da Venedikle yapılan ilk deniz savaşında taraflar birbirlerine üstünlük sağlayamadı.

* 1417′de Ceneviz kolonisi durumunda bulunan Samsun , Osmanlı topraklarına katıldı.

* Eflak Osmanlılara yeniden bağlandı.

II. MURAT DÖNEMİ (1421-1451)

1421-1451 II.MURAT

1421-1451
II.MURAT

 

*İlk önce amcası Mustafa Çelebi (Düzemece) daha sonra kardeşi Şehzade Mustafa ayaklanmış,ancak II. Murat her iki isyanı da bastırarak, amcası ve kardeşini öldürdü.

* Bizansın bu isyanları desteklemesi sebebiyle 1422′de İstanbul kuşatıldı ancak alınamamıştır.

* Anadolu’daki siyasi birliği kurma çalışmasılarına devam edilerek Menteşe , Aydın ve Germiyan oğulları Osmanlı hakimiyetine kabul ettirildi.

* Rumeli’de hakimiyeti yeniden sağlama düşüncesiyle Belgrad kuşatıldı ancak alınamamıştır.

* Macarlarla yürütülen savaşlar esnasında Karamanoğullarının Osmanlı topraklarına saldırması üzerine Macarlarla 1444′de Edirne - Segedin Antlaşması imzalandı.Bu antlaşmanın maddeleri :

1)  10 yıl süreyle savaş yapılmayacak

2)  Sırbistan , bağımsız olacaktı.

3) Eflak Macaristan himayesinde olacak ancak Osmanlı’ya vergi vermeyi sürdürecekti.

4) Tuna Nehri iki devlet arasında sınır olacaktı.

*Bu antlaşma Balkanlar’da Osmanlı hakimiyetini sarsmıştır.

* II.Murat tahtı II.Mehmet’e bırakmasını fırsat bilen Haçlıların Osmanlıyı Rumeli’den atmak istemesi üzerine II.Murat yeniden tahta geçmiş ve 1444′de yapılan Varna Savaşı‘nı Osmanlılar kazanmıştır.Böylece Balkanlar’da sarsılan Osmanlı Devleti yeniden hakimiyet sağlandı.

* Varna’nın intikamını almak isteyen Haçlılarla yapılan 1448′de II.Kosova Savaşı‘nıda Osmanlı kazanmıştır. Bu zaferle Osmanlının Balkanladan atılamayacağı anlaşıldı. Böylece Türkler kesin Rumeli’ye yerleşmiş oldu.

* Haçlılar bu olaydan sonra savunmaya çekilmişlerdir.Bu savunma 1683 II. Viyana bozgununa kadar sürdü.

* Türk kültürüne önem verilmiş Arapça ve Fars­ça’dan bir kısım eserler Türkçe’ye tercüme edil­miştir.

* İlk defa Avrupa ile yazılı antlaşma yapıldı.

* Enderun mektebi kuruldu.

* Devşirme sistemi uygulanmaya başlandı.

* II. Murat’ın vefatıyla yerine oğlu II. Mehmet geçti.

                                                                          YÜKSELME DÖNEMİ

 

II.MEHMET (FATİH) DÖNEMİ (1451-1481)

1451-1481 FATİH SULTAN MEHMET

1451-1481
FATİH SULTAN MEHMET

* II. Mehmet, babası II. Murat’ın ölümü üzerine Edirne’de tahta çıktı.

* II. Mehmet’in çok küçük yaştaki kardeşi Şehzade Ahmet, “Nizam-ı Âlem” için boğdurularak öldürüldü. Bu tarihten sonra Kanunname-i Âl-i Osman’a, şehzadelerin saltanat kavgalarına son vermek amacıyla öldürülebileceğini belirten bir madde kondu.

* Karamanoğlu İbrahim Bey’in Osmanlı topraklarına saldırması üzerine II. Mehmet, Karaman seferine çıktı. Barış isteyen Karamanoğlu İbrahim Bey’in teklifi kabul edildi.Karamanoğullarına ait bazı yerler alındı.

* II. Mehmet, Bizans’a gelecek yardımları önlemek ve İstanbul’u kuşatmada üst olarak kullanacağı Rumeli Hisarı’nın yapımına başladı.Rumeli Hisarı’nın yapımına engel olamayan Bizans İmparatoru, Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etti ve sur kapılarını ördürerek kapattı.

İstanbul’un Fethi (1453)

İstanbul kuşatması 6 Nisan’da başladı 29 Mayıs’ta fetih gerçekleşti.

SEBEPLER :  - İstanbul’un stratejik önemi

- Anadolu ve Rumeli’deki Osmanlı topraklarının tehdit altında olması

- Bizans’ın Osmanlı’daki taht kavgalarına karışması

- Bizans’ın Haçlı seferlerine ön ayak olması ve Beylikleri kışkırtması

- Boğazların ekonomik önemi

- Hz. Muhammed (s.a.v) Hadisi

FETİH İÇİN HAZIRLIKLAR :  - Rumeli Hisar yaptırıldı.

- Vize ve Silivri kaleleri alındı.

- Mora’ya akıncılar gönderildi.

- Şahi denilen büyük toplar döktürüldü.

- 400 parçalık donanma hazırlandı.

- Macarlarla antlaşma imzalandı.

- Kapıkulu Ocaklarına yeni askeri sınıflar açıldı.

SONUÇLAR :  - Osmanlı’nın toprak bütünlüğü sağlandı.

- Başkent İstanbul’a taşındı.

- Boğazların güvenliği sağlandı.

- Balkan fetihleri kalıcı oldu

- İpek yolu Osmanlı hakimiyetine girdi

- Devlet İmparatorluğa dönüştü

- Haçlı Seferleri’nin kaynağı kurutulmuş oldu

DÜNYA AÇISINDAN :  - Yeniçağ’ın başlangıcı oldu

- Toplarla surların yıkılabileceği anlaşıldı

- Rönesans’ın başlamasına sebep oldu.

- Coğrafi Keşifler’in başlamasına etkili oldu.

 

* 1459′da Sırbistan Osmanlı topraklarına katıldı.(Belgrad hariç)

*1460′da Mora yarımadası alındı.

* 1462′de Eflak , 1476′da Boğdan alındı. 1463′de Bosna-Hersek alındı.

* 1468′de Arnavutluk alındı.

* İstanbul’un fethi ile ticari itibarı azalan Venedikliler Mora ve Ege kıyılarına saldırdı. Venediklilerin elindeki bir kısım kaleler alındı.Osmanlı 1479′da Venedik’le İstanbul Antlaşması‘nı imzalamış ve bu ülkeye bazı imtiyazlar vermiştir. İmtiyazların veriliş sebebi İpek Yolu ticaretini canlı tutmak ve Avrupa’da Osmanlı’ya karşı oluşması muhtemel ittifakları önlemektir.

* İmroz, Semadirek , Taşöz , Limni , Midilli , Eğriboz gibi adalar ele geçirelerek Osmanlı’nın Egede üstünlüğü sağlanmıştır.

* Rodos kuşatılmasına rağmen alınamadı.

* Cenevizlilerden Amasra , İsfendiyaroğullarından Sinop , Trabzon Rum İmparatorluğundan Trabzon alınmıştır.

* Kırım’ın fethi ile Karadeniz kuzeyden kuşatılmış ve Karadeniz ticaretinin güvenliği sağlanmıştır.

* Karamanoğulları ile 1473 yılında Otlukbeli Savaşı yapıldı. Savaşın kazanılmasıyla sınırlar iyice genişledi.

*1476′ya kadar Karamanoğulları ile yapılan savaşlardan sonra beylik tekrar itaat altına alındı.

* Fatih Kanunnamesi ( Kanunname-i Ali Osman ) hazırlanmıştır.

* Divan üyelerin sayısı arttı.

* Dönemin en büyük medreseleri olan sahn-ı zeman medreseleri açıldı.

II.BEYAZID DÖNEMİ (1481-1512)

14841-1512 II.Bayezıd

14841-1512
II.Bayezıd

 

*  Yükselme döneminin içerisindeki duraklama dönemi olarak bilinir. Sebebi Cem Sultan Olayından dolayı fetih harekerlerinin durma noktasına gelmesidir.

* Sultan Cem Fatih’in vefatından sonra II.Beyazid’ın hükümdarlığını tanımayarak taht kavgalarına girişmiş önce Karamanoğulları ve Memlüklerin desteğini almış ancak başarısız olmuştur. Rodos yolu ile Avrupa’ya geçen Cem’i daha sonra şövalyeler Papalığa teslim ettiler. Sultan Cem’in 1495′de vefatı üzerine Karamanoğulları üzerine sefer yapılmış ve beylik tamamen ortadan kaldırılmıştır.

* Memlük devleti ile savaşlar yapılmıştır (1485-1491) . Bu savaşların sebepleri Fatih döneminden beri süregelen Hicaz Su yolları meselesi , Sultan Cem’i desteklemesi ve Ramazanoğulları – Dulkadiroğulları üzerindeki egemenlik mücadelesidir. Bu savaşlardan kazanan veya kaybeden taraf yoktur. Sınırlar aynı şekilde geçerli olmak üzere antlaşmalar yapıldı. Anadolu’da şii mezhebini yaymak amacıyla çıkarılan Şahkulu Ayaklanması bastırıldı.

* Beni Ahmer Devleti’nin yıkılmasından sonra (1492) İspanya’daki Müslümanlar ve Yahudiler Osmanlı ülkesine getirilmiştir.

I.SELİM ( YAVUZ ) DÖNEMİ (1512-1520)

1512-150 YAVUZ SULTAN SELİM

1512-150
YAVUZ SULTAN SELİM

* Babasını zorla tahttan indirip yerine geçen tek Osmanlı Hükümdarıdır. Yeniçerilerin desteğini alarak geçti. Kardeşleri Şehzade Ahmet ve Şehzade Korkut’u öldürterek tahtın tek hakimi oldu.

Çaldıran Savaşı ( 1514)

SEBEPLER :  * Şah İsmail’in Anadolu’da yürüttüğü şii propogandası

* Yavuz’un Türk – İslam dünyasındaki birliği sağlaması

* Safevilerin Doğu Anadolu’yu ele geçirmek istemesi 1514′de yapılan savaşı Osmanlılar Kazandı.

SONUÇLARI :  *Doğu ve Güney Doğu Anadolu Osmanlı’ya katıldı.

* İranlı sanatçılar İstanbul’a getirildi. Böylece İran kültürü etkisi görülmeye başladı.

* İran’a ağır bir darbe indiridi ancak Şii sorunu tam anlamıyla çözülemedi.

Turnadağ Savaşı (1515)

* Ramazan ve Dulkadiroğulları Beyliklerini Osmanlı topraklarına katarak Anadolu’da siyasi birlik tamamlanmıştır.

Mısır Seferi (1516-1517)

SEBEPLERİ :   * Fatih döneminde başlayan Hicaz su yolları meselesi

* Memlüklerin Cem  Sultan’ı himaye etmeleri

* Osmanlılar ile Memlükler arasında  Dulkadiroğulları yüzünden çekişme.

* Memlüklerin Şah İsmail ile ittifak  kurmaları.

* Yavuz’un Memlük topraklarını ele geçirerek BAHARAT yolunu  denetim altına almak istemesi.

* Her iki devletinde Türk-İslam dünyasının  lideri olma mücadelesi.

Savaşlar: Yavuz Sultan Selim (1516)′ da  MERCİDABIK Savaşında Memlük ordusunu yenerek Suriye ve
Filistin topraklarına sahip oldu. (1517)′de RİDANİYE Savaşında  Memlük ordusunu ikinci kez
yenerek, bu devleti ortadan kaldırdı. Mısır  toprakları Osmanlılara katıldı.

SONUÇLARI  :* Memlük Devletinin ortadan kalkmasıyla bu devletin toprakları Osmanlılara  katıldı.( Suriye, Filistin, Hicaz,Mısır)

* Baharat yolunun denetimi  Osmanlı Devletine geçti.

* Halifelik ve İslam’ın kutsal emanetleri  Osmanlılara geçti. (Böylece Osmanlı Devleti İslam Dünyasının Lideri  oldu.)

* Venedikliler Kıbrıs Adası için Memlüklere verdikleri vergiyi  Osmanlılara vermeye başladılar.

NOT: Osmanlı Devleti Baharat yolundan beklenen ticari kazancı elde edemedi.  Çünkü Avrupalıların Ümit Burnu’nu bulmalarıyla Coğrafi yollar  değişmiştir.

I.SÜLEYMAN ( KANUNİ ) DÖNEMİ (1520-1566 )

1520-1566 KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN

1520-1566
KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN

* Yavuz’un tek oğlu olduğu için taht kavgası yapmadan tahta geçti.

* Hükümdarlığın ilk yıllarında Canberdi Gazali , Ahmet Paşa , Baba Zünun ve Kalenderoğlu ayaklanmalarını bastırdı.

* 1521′de Belgrad fethedildi. Böylece Avrupa’ya yapılacak seferlerde önemki bir ün kazanılmış oldu. Kuzeyden gelecek tehlikeleri önlemede önemli bir adım atıldı.

Mohaç Meydan Savaşı ( 1526)

SEBEPLERİ  :  *Macarların öteden beri devam eden düşmanca tutumları

* Papalığın kutsal Hristiyanlık tacı Korona’yı Macarlara vermesi ve bu savaşa teşvik etmesi

* Fransa kralı 1. Fransuva’nın Kanuni’den yardım istemesi.

SONUÇLARI :  * 1526′da yapılan savaş Osmanlı’nın zaferiyle sonuçlandı ve Tarihte en kısa süren savaş olarak geçmektedir.

* Macaristan ele geçirildi.

* Macar Krallığı’na Osmanlı taraftarı olan Jan Zapolya (Hünyadi Yanoş) getirildi.

*637 yıllık Kutsal Macar Krallığı yıkıldı.

I.Viyana Kuşatması (1529)

SEBEPLERİ :   * Avusturya Arşidükü Ferdinand’ın Budin’in alması

* Kanuni’nin Avrupa’da üstünlüğünü ele geçirmek istemesi

* Kutsal Roma – Germen İmparatorluğu  Şarlken’nin Ferdinand’ı desteklemesi

* Yanoş’un Kanuni’den yardım istemesi

SONUÇLARI :   * Kanuni 1529′da sefere çıktı Budin ele geçirildi.Divan kararı ile Viyana kuşatılmış fakat kışın bastırması nedeniyle sonuç alınamamıştır.

Alman Seferi (1532)

SEBEPLER :  * Ferdinand’ın Macaristan içişlerine karışması

* Kanuni’nin Avrupa’da üstünlüğünü ele geçirmek istemesi

* Şarlken’in Avrupa’daki üstünlüğünün sona erdirilmiş olması

SONUÇLAR  : * Kanuni bu seferde Güney Almanya’ya kadar ilerlemiş ancak savaş yapamamıştır. Avusturya’nın talebi üzerine 1533′de İstanbul Antlaşması imzalandı. Buna göre :

1) Ferdinand Macaristan içişlerine karışmayacak

2) Ferdinand Macar Kralı Jan Zapolya’nı tanıyacak

3) Protokolde Avusturya Arşidükü Osmanlı Sadrazamıyla denk sayılacak

4) 30.000 düka altın vergi ödenecek ve antlaşma süresi Avusturyaya bırakıldı.

* Osmanlı bu antlaşma ile Avusturya’ya siyasi üstünlüğünü göstermiştir.

* Macar Kralı Yanoş ölünce yerine küçük yaştaki oğlu Sigismund geçti.Ferdinand  , Sigismund’un krallığını tanımayarak yapmış olduğu antlaşmayı bozdu ve Budin’i kuşattı. Bunun üzerine Kanuni tekrar Macaristan üzerine sefere çıktı. Budin’i aldı , Ferdinand’ın barış isteği kabul edilerek tekrar barış yapıldı. Macaristan üç bölgeye ayrıldı. Kuzey Macaristan Avusturya’ya , Orta Macaristan Erdel Beyliği adı altında Osmanlı himayesindeki Sigismund’a , Güney Macaristan ise Budin eyaleti olarak doğrudan Osmanlılara bağlandı.

* Avusturya ile antlaşma yapılmasına rağmen Osmanlı-Avusturya mücadelesi devam etti. Ferdinand 1551’de yeniden Erdel’in iç işlerine karıştı. Osmanlı-Avusturya savaşları  , 1562’de yeniden barış sağlanıncaya kadar sürdü.

Zigetvar Seferi (1566)

* Kanuni Sultan Süleyman Avusturya’nın barışı bozarak Erdel’e saldırması üzerine Sadrazam Sokulu Mehmet Paşa ile yaşının ilerlemiş olmasına rağmen sefere çıktı. Zigetvar kalesi kuşatıldı.Kuşatma sırasında padişah öldü(1566).  Padişahın ölümü askerden gizlendi. Kuşatmaya devam edilerek kale alındı. Zigetvar Seferi , Kanuni’nin son seferi oldu.

Osmanlı-Fransız İlişkileri

* Osmanlı ile Fransa arasındaki ilk ilişkiler I.Fransuva’nın  , Alman İmparatoru Şarlken’e esir düştükten sonra Osmanlıdan yardım istemesiyle başlamıştı. Mohaç Savaşı Fransa’ya yardım amacıyla yapılmış , Fransuva kurtulmuştu.

* Kanuni Avrupa devletleri arasındaki anlaşmazlıklardan yararlanarak Avrupa siyasetinde söz sahibi oldu. Orta Avrupa seferleriyle Fransa ve Protestanların yükünü azalttı. Protestanlığın yayılmasına zemin hazırladı. Avrupa’da dini birlik iyice zayıfladı. Fransa Osmanlı Devletini Avrupa’yı koruyan tek güç olarak gördüğünü ilan etti. Bu yakınlaşma zamanla ticari alanda kaydı. Fransa’ya Avrupa tarihlerinde “kapitülasyon” Osmanlı kayıtlarında ise “ahidname” ya da “İmtiyazat-ı mahsusa” denilen bazı ticari ayrıcalıklar verildi. Amaç :

1) Avrupa Hristiyan birliğini bozmak , Avrupa siyasetinde etkinlik kazanmak.

2) Almanya’ya karşı Fransa’nın desteğini sağlamak

3) Akdeniz ticaretini canlandırmak , Gümrük gelirlerini arttırmak . Üretimi yapılmayan ürünleri ucuza temin etmek.

* Kapitülasyonlar verildi. Bu kapitülasyonlar sayesinde Akdeniz ticareti yeniden canlandı.

Osmanlı – İran İlişkileri

* Yavuz döneminde Çaldıran zaferi ile Safevi devletine darbe vurulmuş fakat ortadan kaldırılamamıştı. Safeviler öteden beri Anadolu’ya göz dikmiş ve Osmanlı topraklarında yaşayan Şiileri kışkırtıyordu. Şah İsmail ölünce yerine oğlu Tahsmab geçti. Şah Tahsmab ; Şiileri kışkırtmaya devam etti , Macaristan’a elçiler göndererek Şarlken’le ittifak kurmaya çalıştı.

* Kanuni İstanbul antlaşmasıyla batıdaki sınırlarını güven altına aldıktan sonra İran üzerine üç sefer yaptı.

1) Irakeyn Seferi (1534)

* Azerbaycan’a girilerek Hamedan’a kadar ilerlendi. Tebriz ve Bağdat alındı. Basra ticaret yolu denetim altına alındı. İpek yolu üzerindeki Osmanlı hakimiyeti pekişti. Bu sefer sonunda Kanuni “Bağdat Fatihi “ olarak anıldı.

2)  İkinci İran Seferi (1548)

* Safevi hükümdarı Şah Tahsmab ile kardeşi arasında taht mücadelesi başladı. İran şahının kardeşi Osmanlı devletine sığınmak zorunda kaldı. Kanuni bu sırada Avusturya savaşları ile uğraşıyordu, İran kuvvetleri Tebriz ve Van’ı ele geçirdi. Yeniden İran üzerine sefere çıkmak zorunda kalan Kanuni Doğu Anadolu ve Azerbaycan’ı yeniden Osmanlı hakimiyeti altına aldı.

3)  Nahcıvan Seferi (1554)

*  İran Osmanlı-Avusturya savaşlarını fırsat bilerek yeniden harekete geçti. Muş’a kadar ilerledi. Kanuni İran üzerine üçüncü kez sefere çıkmak zorunda kaldı. Erivan(Revan) , Nahcıvan ve Karabağ alındı. Kanuni dönüşte kışı Amasya’da geçirdi. Osmanlının yeniden harekete geçeceğini zanneden şah , barış teklifinde bulundu. Kanuni Avusturya sorununu çözümlemek istediği için bu teklifi kabul etti. Amasya Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmada :

1) Tebriz,Irak-ı Arab(Bağdat,Musul,Basra) ve Doğu Anadolu Osmanlıda kalacak.

2) Sınır bölgelerinde karşılıklı olarak saldırılar durdurulacak.

3) İlk üç halifeye ve sahabeye dil uzatılmayacak.

* Bu antlaşma İran’la imzalanan ilk resmi antlaşmadır. İran sorunu antlaşmayla bir süre için çözümlendi. Bağdat alınarak Basra körfezine ulaşıldı. Böylece Hint Okyanusu ile bağlantı kuruldu.

Deniz Ve Akdenizdeki Önemli Gelişmeler

* XVI.yüzyılda coğrafi keşiflerin yapılmasıyla Avrupa devletlerinin ekonomik gücü artmaya başlamıştı. Bu nedenle Kanuni siyasi ilişkilerini Avrupa ve Akdeniz ülkeleri üzerine yoğunlaştırdı. Ayrıca coğrafi keşifler sonucunda Portekizlilerin eline geçen Hint deniz yoluna da yeniden egemen olmak ve bölgedeki ticaretten pay almak amacıyla Hint deniz seferlerini düzenledi.

Rodos’un Fethi (1522)

* Rodos, Fatih zamanında kuşatılmış, fakat alınamamıştı. Burada bulunan Sen Jan şövalyeleri, Mısır ve Suriye ile Anadolu arasındaki deniz taşımacılığını devamlı engellemekteydiler. Kanunî, Belgrad Seferi dönüşünde donanmayı Rodos üzerine gönderirken, kendisi de Marmaris’ten adaya geçti. Denizden ve karadan kuşatılan Rodos Kalesi, uzun süren savaşlardan sonra teslim oldu. Ege denizindeki Osmanlı egemenliği kesinleşmiş ve Ege Denizi tamamen bir Türk golü haline gelmiştir.

Cezayir’in Osmanlı’ya Katılması (1534)

* Cezayir 1516′da Baba Oruç ve kardeşi Hızır Reis (Barbaros) tarafından İspanyollardan alınmıştı. 1518′de Barbaros, Cezayir’in hükümdarı olmuştu. Daha önce Yavuz bu iki denizcinin kendisinden yardım istemesi üzerine onlara iki kadırga ve levent vermişti. Kanunî, Barbaros Hayreddin Paşa’yı İstanbul’a çağırdı ve Kaptan-ı Deryalığa getirdi. Böylece, Osmanlı donanması güçlenirken, Cezayir Osmanlı topraklarına katıldı. Barbaros Ege denizinde Venediklilerin elinde bulunan adaları aldı.

Preveze Deniz Savaşı (1538)

SEBEPLERİ  : * Osmanlı donanmasının Akdeniz’de güçlenmeye başlaması

* Karadaki üstünlüğü Osmanlı’ya kaptıran , Haçlılar denizlerdeki üstünlüğünü Osmanlı’ya kaptırmak istememesi

* Osmanlı’nın Korfu’yu kuşatması

SONUÇLARI :  * 1551′de Trablusgarb’ın ,  1559′da Cerbe adasının alınmasıyla Osmanlı’nın Akdeniz’deki üstünlüğü pekişti

* 1565′de Malta kuşatılmış ancak alınamamıştır

* 1566 Sakız adasının fethi tamamlandı.

* Türk denizcilik tarihinin en büyük zaferi olan Preveze’nin kazanılmasıyla Akdeniz bir Türk gölü oldu.

Hint Deniz Seferleri   

SEBEPLER :   * Bölgedeki Müslümanların Kanuni’den yardım istemesi

* Baharat yolunun canlandırılmak istemesi

* Portekizlilerin bölgedeki Müslümanlara baskı yapması

SEFERE KATILAN KOMUTANLAR :    * I. sefer :  Hadim Süleyman Paşa (1538)

* II. sefer : Piri Reis (1551)

* III. sefer : Murat Reis (1552)

* IV. sefer : Seydi Ali Reis (1553)

SONUÇLAR  : * Hint Deniz Seferlerinden istenilen sonuç alınamamıştır. Bunun sebebi Osmanlı donanması okyanus şartlarına uygun olmamasıdır.

* Portekizlilerin bölgedeki etkinliği kırılamamıştır.

* Kızıldeniz bir iç deniz oldu ve Basra Körfezi’ndeki kıyılar ele geçirildi.

* Arap Yarımadası tamamen Osmanlı’ya katıldı.

II.SELİM ( SARI ) DÖNEMİ (1566-1577)

1566-1577 II.SELİM

1566-1577
II.SELİM

Sokullu Mehmet Paşa (1564-1579)

- Kanuni döneminde Kaptan-ı Deryalık, Rumeli Beylerbeyliği, üçüncü vezirlik, son iki yılında ise sadrazamlık yapmıştır. Sokollu Mehmet Paşa I. Süleyman , II. Selim ve III. Murad zamanında sadrazamlık yapmıştır. Sokollu Mehmet Paşa devşirme olup , Sırbistan’ın Sokol kasabasındandır. Enderun okulunu bitirip çeşitli görevlerde başarı göstererek Kanuni’nin son yılları , II. Selim ve III. Murat dönemlerinde padişahlardan daha etkili olmuştur. Bu nedenle sadrazamlık dönemine kendi adı verilmiştir.

* II.Selim , Osmanlı tarihinde ilk defa ordunun başında sefere çıkmayan padişah olan II. Selim aynı zamanda İstanbul’da ölen ilk padişahtır. Osmanlı Devleti’nde bozulma başlayan dönemdir. Hürrem Sultan’la birlikte saray kadınları devleti işlerine karışmaya başlamıştır.

Yemen’in Fethi (1568)

* Yemen 1517 yılında Osmanlı egemenliğine girmiş, Hadım Süelyman Paşa’nın 1538 tarihli Hint Deniz Seferi ile kesin olarak Osmanlı topraklarına katılmıştı. 1567 yılında bölgede Zeydi İmamı Topal Mutahhar önderliğinde isyan çıkınca bölgedeki Türk egemenliğini yeniden tesis etmek amacıyla Özdemiroğlu Osman Paşa ve Şam Beylerbeyliği Lala Mustafa Paşa Yemen Serdarlığına tayin edildiler. 1568 tarihli Yemen Seferi’nde Taiz ve Kahire kalelerinden sonra 15 Mayıs’ta Aden’i, 26 Temmuz’da da Sana’yı fetheden Türk ordusu ülkeyi tekrar Osmanlı topraklarına kattı.

Endonezya Seferi (1568-1569)

* Hint Okyanusu’nda kesin bir egemenlik kurmak isteyen Portekizliler , Sumatra ve Cava adalarına kadar ulaşmışlardı. Portekizlilerin saldırıları karşısında, Sumatra İslâm devletlerinden Açe Sultanlığı Osmanlılardan yardım istedi. Bu yardım için Kurdoğlu Hızır Hayrettin Reis görevlendirildi. Açe Sultanlığı’na, birçok silâh ve silâh yapımı için ustalar gönderildi. Açe’ye gelen Osmanlı asker ve sanatkârları buraya yerleştiler ve bölgenin korunmasında, cephane ile silâh yapımı gibi konularda yerli halka yardım ettiler.

Kıbrıs’ın Fethi (1571)

NEDENLERİ :  * Akdeniz ticaretinin güvenliğini sağlama düşüncesi

* Kıbrıs’ın jeopolitik yönden çok önemli bir konumda bulunması

* Kıbrıs’ta üslenen şövalyelerin , korsanların Osmanlı ticaret gemilerine saldırması

* Kıbrıs’ın Venediklilerde bulunmasının Osmanlıların Akdeniz egemenliğini gölgelemesi

* Venediklilerin Kıbrıs için ödedikleri vergiyi kesmeleri

SONUÇLARI :  * Doğu Akdeniz tamamen Osmanlı egemenliği altına girdi.

* Mısır yolunun güvenliği sağlandı.

* Akdeniz’deki Osmanlı egemenliği pekiştirildi.

* İnebahtı deniz savaşına sebep oldu.

İnebahtı Deniz Savaşı (1571)

* Kıbrıs’ın fethi, Avrupa devletlerini yeniden harekete geçirdi. Papa’nın kışkırtması ile İspanya, Malta, Venedik ve diğer İtalyan devletleri birleşerek bir Haçlı donanması oluşturdular.

* İki donanma İnebahtı Körfezi’nde karşılaştı. Don Juan komutasındaki Haçlı donanması, İnebahtı’da Osmanlı donanmasını bozguna uğratarak gemilerini yaktı. Osmanlı donanması ilk kez yakılmıştır. Dönemin sadrazamı Sokullu Mehmet Paşa bu durumu Venedikli elçiye şöyle belirtmiştir “ Biz Kıbrıs’ı almakla sizin kolunuzu koparttık; siz donanmamızı yakmakla uzamış sakalımızı tıraş ettiniz. Kopan kol yerine gelmez ama tıraş edilen sakal daha gür çıkar.”

* Savaşın sonunda Cezayir Beylerbeyi Uluç Ali Paşa, gemilerini kurtararak İstanbul’a getirdi. Bu başarısından dolayı Uluç Ali Paşa, Kılıç unvanı ile kaptanı deryalığa getirildi.

* İnebahtı Deniz Savaşı’nda kaybedilen donanmanın yerine, kısa zamanda daha güçlü bir donanma hazırlandı. Donanmaya yapılan bu büyük harcama Osmanlı ekonomini oldukça zora soktu.

* Akdeniz’e açılan Osmanlı donanmasına karşı koyamayan Venedikliler barış istemek zorunda kaldılar. Vergi ödemeyi ve Kıbrıs’ın Osmanlı toprağı olduğunu kabul ettiler.

* Bununla beraber İnebahtı faciasından sonra kaybedilen binlerce denizciyi yerine getirmek kolay olmamış ve tecrübesiz, leventlerden teşkil edilen yeni donanma Osmanlı’ya Akdeniz’de eski kudretini kazandıramamıştır. Artık Avrupa siyasetini yönlendirecek ve ticaret yollarını hakimiyet altına alacak Hint Seferleri gibi büyük projelere de edilmemiştir.

Tunus’un Alınması (1574)

* Tunus, Kanunî zamanında Barbaros Hayrettin Paşa tarafından alınmış, ancak bir süre sonra İspanyolların eline geçmişti. Tunus, bulunduğu coğrafî konumuyla stratejik yönden büyük öneme sahipti. II. Selim döneminde Tunus’un fethine karar verildi. Sinan Pasa ve Kaptanı derya Kılıç Alî Paşa komutasındaki kuvvetler 1574′te Tunus’u fethetti. Tunus , bir beylerbeylik durumuna getirildi.

Don Volga Projesi

* Bu projeyle Karadeniz , Hazar Denizi bu iki nehir aracılığıyla birleştirilmek istenmiştir.

* Amaçları ; Orta Asya Türkleri ile bağlantı kurmak , İran’ı Kuzeyden kuşatmak , Rusların Güneye inişini engellemek , İpek yolu ticaretini canlandırmak

* Bu proje iklim şartları , Rus saldırıları ve Kırım Hanlığı’nın gererekli desteği vermemesi sebebiyle proje gerçekleştirilemedi.

Süveyş Kanal Projesi

* Akdeniz ile Kızıldenizin bağlanması düşünülmüştür. Amaç Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmaktı. Projeyi 1869′da İngilizlerle , Fransızlar ortaklaşa gerçekleştirmiştir.

Marmara İznik Körfezi , Sapanca Gölü ve Sakarya Irmağı Projesi

* İç ticareti canlandırmak ve donanma sığınacak bir yer oluşturmaktı. Proje aşamasında kalmıştır.

                                                                         DURAKLAMA DÖNEMİ

Duraklama Sebepleri

A) İç Sebepler : * Yönetimin , Maliyenin , İlmiyenin , Askeriyenin bozulması

* İmparatorluğun çok uluslu karakteri

* Toplumsal yapının bozulması

* Toprak sistemin bozulması

B) Dış Sebepler : * İmparatorluğun doğal sınırlara ulaşması

* Coğrafi Keşifler ve kapitülasyonların etkisi

* Avrupa’daki bilimsel gelişmelerin takip edilmemesi

* Avrupa’nın merkezi yönetimin güçlenmesi ve Osmanlı’ya karşı birleşmesi

III.MURAT DÖNEMİ (1574-1595)

1574-1595 III.MURAT

1574-1595
III.MURAT

* Anadolu’da sancak beyliği yaparak yöneticilik deneyimi kazanan son Osmanlı padişahı olmuştur.Lehistan’ın Osmanlı Himayesine Alınması (1575)

SEBEPLER : * 1572′de ölen Lehistan kralının yerine geçecek varisi bulunmadığından ülke Diyet Meclisi tarafından yönetiliyordu.

* Avusturya,Almanya, Rusya, İsveç ve Fransa kendi hükümdar ailelerinden birinin Lehistan kralı olması için mücadele ediyorlardı.

* Osmanlı Devletinin Lehistan yönetiminde hakim olmaya çalışmasının nedeni Avusturya’ya komşu olan iki müttefike sahip olmaktı.

SONUÇLAR :  * Lehistan, Osmanlı himayesine girdi.

* Rusya’ya karşı kuzeyde bir sed oluşturuldu.

* Osmanlı egemenliği de Baltık Denizi kıyılarına ulaşmış oldu.

Fas Sultanlığı’nın Osmanlı himayesine girmesi (1576)

SEBEPLER : * Fas’ın Akdeniz’in Atlas Okyanusu’na çıkış kapısı olan Cebelitarık Boğazı’nı kontrol etmesi.

* Fas Sultanlığı’nın, Cezayir’in güvenliği yönünden büyük öneminin bulunması

SONUÇLARI : * Bu zaferle Fas, Osmanlı himayesine alınmış oldu.

* Portekizlilerle yapılan Vadi-üs Sebil Savaşı’nda Osmanlı yendi. Bu savaşın sonunda Portekiz Krallığı, İspanya tarafından ele geçirildi. Bu savaştan sonra Portekizliler Hint Deniz Yolu üzerindeki etkinliklerini İngiltere ve Hollanda’ya kaptırdılar.

* Mısır’dan Fas’a kadar bütün Kuzey Afrika, Osmanlıların yönetimi ve denetimi altına girdi.Kuzey Afrika’da fetihler tamamlandı.

Osmanlı-İran Savaşları (1577-1590)

* İran’daki iç karşıklıklardan Osmanlı’nın yararlanmak istemesidir. ( SEBEP )

* 1590 Ferhat Paşa İstanbul Antlaşması ile Azerbaycan , Gürcistan , Luristan ve Dağıstan alınarak Doğuda en geniş sınırlara ulaşılmıştır.

İngiltere’ye Kapitülasyon Verilmesi (1580 )

* Avrupa devletleri arasında çekişmeyi artırmak

* Akdeniz ticaretini canlandırmak

* Fransa’yı rekabet içine sokmak amacıyla

Osmanlı -Avusturya Savaşı

SEBEPLER  : * 1593 yılında, Bosna ve Macaristan sınırlarında çetelerin sınır bölgelerinde halka saldırmaları

* Bosna Valisi Telli Hasan Paşanın pusuya düşürülerek öldürülmesi üzerine III. Murat, Avusturya’ya savaş ilân etti

* Avusturya İmparatoru II. Rudolf ödemekte olduğu vergiyi vermediği gibi Eflak, Erdel ve Boğdan beylerini de isyana teşvik etmişti.

SAVAŞ : * Avusturya üzerine yürüyen Sadrazam Koca Sinan Paşa, ilk yıllarda başarılar kazandı ve Yanıkkale ele geçirildi.

* Osmanlı-Avusturya savaşının devam ettiği sırada III. Murat öldü.

III . MEHMET DÖNEMİ (1595-1603)

1595-1603 III.MEHMET

1595-1603
III.MEHMET

Avusturya ve Eflak Seferleri

*  III. Murad döneminde başlayan Osmanlı-Avusturya Savaşı devam ederken tahta geçmiştir. Sultan III. Mehmed tahta çıkar çıkmaz Avusturya ve Eflak sorunlarıyla ilgilenmiştir.

* 1595 yılında Avusturya kuvvetleri Estergon Kalesi’ni kuşatmışlar, 40 km uzakta olan Mehmed Paşa Estergon Kalesi’ne yardıma gitmemiştir. Hiçbir yardım alamayan Estergon Kalesi kahramanca direnmesine rağmen, sayıca üstün olan Avusturyalılara teslim olmak zorunda kalmıştır.

* Sinan Paşa, Eflak Prensi Mihai Viteazul üzerine seferler düzenlemiştir. Osmanlı kuvvetleri Bükreş ve Tırgovişte’yi ele geçirmişler fakat çok geçmeden Mihai karşı saldırıya geçmiş ve Osmanlı kuvvetleri geri çekilmek zorunda kalmıştır. Bu sırada bataklıklara düşen Osmanlı askerlerinin büyük bir kısmı şehit olmuştur. Daha sonra Tuna’dan karşı kıyıya geçilirken gerekli önlemlerin alınmamasından dolayı yeni bir saldırıya maruz kalan Osmanlı akıncıları çok büyük kayıplar vermiştir.

* Estergon Kalesi’nin düşmesinden sonra Tuna kıyısındaki Vişegrad da düşmanın eline geçmiştir. Birçok önemli kale ve şehirlerin kaybedilmesi İstanbul’da devlet erkanı ve yeniçerilerin tepkisine neden oldu. Yeniçeriler de sultanın sefere çıkmasını istiyorlardı.

Eğri Kalesi’nin Fethi

* Durumun kötüye gittiğini anlayan Sultan III. Mehmed’in, devlet büyüklerini toplayıp “Ceddimiz, devletimizin kurucusu Osman Gazi Hazretlerinden, büyük dedemiz Kanuni Sultan Süleyman’a kadar bütün padişahlar askerin önünde sefere çıkmışlardır. Dedemiz Sultan İkinci Selim’le cennetmekan pederimiz Sultan Murad bu usulü bozdular. Biz dahi, başlangıçta seferi paşalarımıza ısmarlamakla hataya düştük. Asker evlatlarımız bizi başlarında görmek isterler. Kararımız odur ki yakında sefere çıkacağız. Hazırlıklar tamamlansın. Küffara haddini bildirmeye gitmek gerekir.” der.

* Bunun üzerine 20 Haziran’da ordunun hareket ederek, kuşatılan Eğri Kalesi’nin 12 Ekim 1596′da padişaha teslim edildiği anlatılıyor.

Haçova Muharebesi

* Eğri Kalesi’nin fethinden sonra Osmanlı birlikleri ilerleyerek 15 Ekim 1596 günü Haçova’da büyük bir Avrupa ordusuyla karşılaştı. Bu ordu da Avusturyalı, Alman, Erdelli, Macar, İtalyan, İspanyol, Fransız, Hollandalı, Belçikalı, Çek, Hırvat, Sırp, Slovakyalı ve Lehistanlı kuvvetleri vardı. Böylece Haçlı Ordusundaki asker sayısı 300 bini bulmuştu. Osmanlı Ordusu ise 140 bin askerden ibaretti. Avusturya Arşidükü III. Maximilian komutasındaki düşman kuvvetleri ile yapılan Haçova Savaşı’nda Osmanlı birlikleri, düşman birliklerinin tüfek atışlarına maruz kaldı. Pek çok Osmanlı askeri şehit oldu.

* Ordu merkezinin ele geçirilip padişahın ayrıldığı haberi yayıldı. Ancak bu gelişmelerden haberi olmayan akıncılar canla başla savaşa devam ediyordu. Yalnızca bu akıncı birliklerinin mücadelesi bile düşman ordusunun dağılmasına yetti ve kazanılan Haçova Zaferi ile Osmanlılara Viyana yolu açıldı

* Bir süre sonra Avusturya kuvvetleri 1594 yılında fethedilen Yanıkkale’yi ele geçirdiler.

Kanije Kalesi’nin Fethi ve Kanije Savunması

* Belgrad’da kışı geçiren Damat İbrahim Paşa, Kanije Kalesini kuşatıp sıkıştırmaya başladı. Kuşatma devam ederken kale içinde esir olan [smanlı askerleri canlarını feda etmek uğruna havaya uçurdukları barut deposu kalenin harap olmasına yol açtı. Ancak yine de teslim olmayan Kanije Kalesi'nin yardımına bu seferde Philippe Emmanuel komutasındaki 20.000 kişilik bir ordu geldi. İki ateş arasında kalan Osmanlı ordusu kahramanca savaşmaya devam etti. Yardıma gelen düşman ordusunun geri çekilmesi üzerine, 40 gün süren bir kuşatmadan sonra Kanije teslim oldu.

*  Kanije kalesini geri almaya çalışan Arşidük Ferdinand, Kanije'yi büyük bir orduyla kuşattı. Tiryaki Hasan Paşa komutasındaki az sayıda asker kaleyi iki aydan fazla süre başarıyla korudu. Yiyecek içecek malzemesi ve cephanesi tükenmeye başlayan Osmanlı kuvvetleri beklenmedik bir çıkışla kendisinden kat kat üstün görünen düşman ordusunu Kanije Kalesi önünde yendi.

I.AHMED DÖNEMİ (1603-1617)

1603-1617 I.AHMED

1603-1617
I.AHMED

*  Osmanlı soyundan büyük ve aklı başında olanına geçmesi (ekber ve erşed) usulünü getirdi. Bundan sonra şehzadeler, sancaklara gönderilmeyip sarayda kafes hayatı yaşadılar. Bu durum şehzadelerin devlet yönetiminde bilgi ve deneyim kazanmalarını engelledi.

Celali İsyanları

SEBEPLER : * Ekonomik durumun bozulması ve paranın değeri düşmesi

* Vergi toplamadaki adaletsizlikler

* Yöneticilerin halka baskı yapması

* Tımarlı sipahilerin ihmali

* Haçova Meydan Savaş’ından kaçan yeniçerilerin halkı isyana zorlaması

* Uzun süren savaşların yarattığı olumsuzluklar

SONUÇLARI : * Anadolu’da can ve mal emniyeti kalmadı.

* Köylü çift bozan konumuna gelerek köyden kente göç etti

* Üretim düştü, ekonomi olumsuz yönde etkilendi.

* Köylüler haraca bağlandı.Halkın malları yağmalandı.

Osmanlı-İran Savaşları (1603-1611)

SEBEP : İran’ın Celali ayaklanmalarını ve Avusturya savaşlarını fırsat bilerek Ferhatpaşa Antlaşması’nda kaybettiği yerleri geri almak istemesi

SONUÇ : 1611 Nasuh Paşa Antlaşması ile Ferhatpaşa Antlaşması’nda alınan yerler geri verildi.İran 200 deve yükü ipek vergisi verecekti.

Osmanlı-Avusturya Savaşları

* III.Mehmetten sonra padişah olan I.Ahmet zamanında da savaş devam etti. Osmanlılar 1605′te Vişegrat ve Estergon alındı. Bu başarılar sonucu Eflâk, Boğdan ve Erdel beyleri yeniden Osmanlı egemenliğini tanıdılar. Macaristan Krallığı, Erdel beyine verildi. Osmanlı Devleti’nin kazandığı başarılar sonucu yalnız kalan Avusturya barış istedi. Zitvatorok Antlaşması imzalandı.

Zitvatorok Antlaşması (1606)

* Savaş sırasında alınan Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri Osmanlılarda kalacak, Rop ve Koman kaleleri Avusturyalılarda kalacaktı

* Avusturya, her yıl ödediği 30.000 altın vergi yerine, bir defaya mahsus olmak üzeri 200.000 kuruş ödeyecek

* Avusturya kralı, protokol bakımından Osmanlı padişahına eşit sayılacaktı.

Osmanlı-Lehistan Savaşları

* Lehistan 1575 yılında Osmanlı himayesine alınmıştı. 1587′de Osmanlı himayesinden çıkan Lehistan, Osmanlı egemenliğindeki Eflâk, Boğdan ve Erdel’e saldırdı. Böylece Osmanlı-Lehistan ilişkileri bozuldu. Bosna valisi İskender Paşanın, Eflâk ve Boğdan kuvvetleriyle birlikte harekete geçmesi üzerine, Lehistan barış istedi. Lehistan’ın isteği üzerine iki ülke arasında barış yapıldı. Buna göre ;

1) Lehistanlılar ,  Kırım Kazaklarını Özi ırmağından Karadeniz’e çıkarmamayı ve Erdel, Boğdan işlerine müdahale etmemeyi.

2) Osmanlılar da Tatarlara akın yaptırmamayı taahhüt etmişlerdi.

Islahatlar

* Ekber ve Erşed sistemini getirerek taht kavgalarını önlemeye çalıştı.

* Kafes sistemini getirerek , şehzadelerin sancaklara çıkması usulünü kaldırmıştır.

II.OSMAN (GENÇ) DÖNEMİ (1618-1623)

1618-1622 GENÇ OSMAN

1618-1622
GENÇ OSMAN

Lehistan Savaşı

* Lehistanlılar yeni ve daha büyük bir ordu meydana getirme çabasındaydılar. Avusturya’dan yardım alarak ordularını takviye ettiler. Osmanlı Ordusu 2 Eylül 1620′de Hotin önlerine geldi. Kale kuşatıldı ve Hotin kalesi önlerinde yapılan meydan savaşında, düşman siperlerinin ele geçirilememesi, askerlerin şevk ve heyecanını oldukça yıprattı. Yeniçerilerin de kendilerini tam olarak savaşa vermemeleri, bu savaşın kesin bir netice ile sonuçlanmamasına yol açtı. Lehistan elçilerinin savaşa kendilerinin neden olduklarını bildirmesi üzerine Hotin Antlaşması yapılarak sefere son verildi. Antlaşmaya göre Lehistanlılar ve Osmanlılar birbirlerinin topraklarına saldırmayacak Lehistan eskiden olduğu gibi Kırım Hanına 40.000 düka altın verecekti.

Islahatlar

* İlk defa saray dışı evliliği gerçekleştirdi. Böylece haremde evlenme geleneğini yıktı.

* Kadı ve müderrislerin fazla ödeneğini kesti.

* Şeyhülislam’ın fetva vermek dışındaki yetkilerini kısıtladı.

IV.MURAT DÖNEMİ (1623-1640)

1623-1640 IV.MURAT

1623-1640
IV.MURAT

Osmanlı-İran Savaşı (1623-1639)

SEBEP : İran’ın Bağdat’ı alması ve yıllık vergiyi kesmesidir.

* Revan ve Bağdat seferleriyle Bağdat geri alındı ve 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması imzalandı. Maddeleri ;

1) İki devlet arasındaki sınır Zagros Dağları olacaktı.

2) Azerbaycan ve Tebriz İran’da , Bağdat Osmanlı’da kalacaktı. Bu antlaşma bugünkü Türk-İran sınırları çizilmiştir.

Osmanlı-Lehistan İlişkileri

* Rus Kazaklarının Karadeniz’de Türk sahillerine ve Rumeli’de Tuna kıyılarına saldırıları, Osmanlı-Lehistan ilişkilerinin bozulmasına neden oldu.  Kırım kuvvetlerinin Rus Kazaklarının üzerine akın yapması kararlaştırıldı. Ancak, bu sırada İran ile ilişkilerin bozulması nedeniyle Kırım kuvvetlerinin İran’a gönderilmesi yüzünden Lehistan seferi gerçekleştirilemedi.

* 1630′da Özi Beylerbeyi Mustafa Paşa, Lehistan ile bir antlaşma yaptı. Ancak, barış dönemi uzun sürmedi. İki ülke arasındaki ilişkilerin bozulması sonucu, Osmanlı kuvvetleri Lehistan’a girdi. Osmanlı kuvvetlerinin Lehistan’a girmesi üzerine, İstanbul’a gelen Lehistan elçisi, IV. Murat tarafından kabul edildi. Ancak anlaşma sağlanamadı. Bunun üzerine IV Murat, sefere çıkmaya karar verdi. Lehistan, işin ciddiyetini anlayınca, öne sürülen anlaşma koşullarını kabul etti.

Islahatlar

* İçki ve tütün yasakladı.

* Devlet adamlarından devletin duraklama nedenlerini araştırmlarını istedi.

* Tımarlı Sipahilerin nüfus sayımını yaptırdı.

 IV.MEHMET DÖNEMİ (1648-1687)

1648-1687 IV.MEHMET

1648-1687
IV.MEHMET

* 1652 yılında malî durumu düzeltmesi için Tarhuncu Ahmet Paşa’yı sadrazam yaptı. Gereksiz giderleri azaltan ve tüm görevlilere vergi koyan sadrazam devletin gelirini artırdı. Ancak rakipleri tarafından padişahın gözünden düşürüldü ve öldürtüldü.

* Askerin bir bölümüne ayarı bozuk para verilmesinden ve bir bölümüne ise hiç aylık verilmemesinden ötürü İstanbul’da ayaklanma çıktı. Ayaklananların padişaha verdikleri bir listedeki 30 devlet adamı ve saray ağası öldürtüldü ve cesetleri Sultanahmet Meydanı’nda bir çınar ağacına asıldı. Bu olaya Vaka-i Vakvakiye (Çınar olayı) denir.

* 1656 yılında Çanakkale boğazı önlerinde Venedik donanmasıyla yapılan savaşta Osmanlı donanması ağır bir yenilgi aldı ve Bozcaada ile Limni Venediklilerin eline geçti. Bu durum İstanbul’da büyük paniğe yolaçtı. Aynı yıl iç ve dış sorunlara çözüm bulmak üzere Turhan Sultan tarafından sadrazamlığa Köprülü Mehmet Paşa getirildi.

* Köprülü Mehmet Paşa  Venediklileri yenilgiye uğratarak Bozcaada ve Limni’yi geri aldı.

* Ölümünden sonra yerine Fazıl Ahmet Paşa geldi. Fazıl Ahmet Paşa Avusturya’dan Uyvar Kalesini alıp Vasvar Antlaşması’nı imzaladı. Venediklilerden de Girit’teki Kandiye kalesini aldı ve yirmi dört yıl süren Girit savaşına son verdi. IV. Mehmet sadrazam ile birlikte ‎Lehistan seferine çıktı ve 1672 yılında Bucaş Antlaşması’nı imzaladıktan sonra Edirne’ye döndü. Lehistan’ın antlaşma şartlarına uymaması yüzünden ertesi yıl yeniden sefere çıkıldı ve savaş 1676 yılında son buldu.

* Aynı yıl Fazıl Ahmet Paşa ölünce IV. Mehmet sadrazamlığa Köprülü ailesinin yetiştirdiği Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’yı getirdi. IV. Mehmet sadrazam ile birlikte Rusya’nın ele geçirdiği Çehrin kalesini geri almak için sefere çıktı. Kalenin alınmasının ardından 1678′de Edirne’ye döndü. 1681 yılında Ruslarla yirmi yıl süreli bir saldırmazlık antlaşması yapıldı.

II.Viyana Kuşatması

* 1683 yılında gerçekleşen kuşatma iki ay sürmüş, Tuna Nehri’nin kuzeyinden gelen düşman kuvvetleri yüzünden Osmanlı Ordusu iki ateş arasında kalıp, ağır kayıplar vererek Belgrad’a çekilmiştir. Yenilginin sorumlusu olarak görülen Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın Belgrad’da idam edilmesi sonrasında Sadrazamlığa Kara İbrahim Paşa getirilmiştir.

* Kuşatmanın ardından Avusturya, Lehistan ve Venedikliler birleşerek karşı saldırıya geçtiler. Bu dönemde Estergon, Peşte ve Budin kaybedildi. Venedikliler Ayamavra, Preveze, Mora ve Atina’yı ele geçirdiler. Ordu Mohaç Savaşı’nda ağır bir yenilgiye uğradı. Tüm bu gelişmeler IV. Mehmet’e karşı bir güvensizlik yarattı. Ordu ayaklananarak padişahın tahttan indirilmesini ve yerine kardeşi Süleyman’ın geçmesini talep etti. Bu talep kabul gördü ve IV. Mehmet 1687′de tahttan inmek zorunda kaldı.

Islahatlar

TARHUNCU AHMET PAŞA : * Mali alanda ıslahat yapmıştır

* Duraklama döneminde ilk denk bütçeyi yaptı.

* Rüşveti engellemeye çalıştı, iltizam sistemi yaygınlaştırdı.

KÖPRÜLÜ MEHMET PAŞA : * Maliyeyi düzeltti

II.SÜLEYMAN DÖNEMİ (1687-1691)

1687-1691 II.SÜLEYMAN

1687-1691
II.SÜLEYMAN

*  Avusturya, Lehistan, Venedik, Malta ve Rusya arasında oluşan Kutsal İttifak devletleriyle savaş devam ediyordu. Bu dönemde, Eğri ve Belgrad Avusturyalıların eline geçti. Mora’yı ele geçiren Venedikliler, Yunanistan’da ve Bosna’da bazı kaleleri kuşattılar. Rumeli’de üst üste gelen yenilgiler ve büyük toprak kayıpları üzerine, II. Süleyman sefere çıkmaya karar verdi.

 

* Sadrazamlığa Fazıl Mustafa Paşa getirildi. Fazıl Mustafa Paşa, kısa bir sürede idarî, malî ve askerî alanda önemli ıslahatlar yaptı. Bu tarihten sonra savaşın gidişinde, Türklerin lehine değişiklik başladı. Sefere çıkan Fazıl Mustafa Paşa, Niş ve Belgrat’ı geri aldı. Venediklerin eline geçen Avlonya üzerine gönderilen Osmanlı kuvvetleri, burayı geri aldı. Fazıl Mustafa Paşa, Avusturya üzerine ikinci seferine çıktığı sırada, II. Süleyman öldü.

Eğriboz Zaferi

* Sultan İkinci Süleyman kendi iç meseleleriyle uğraşırken, Venedik ve Lehistan’da da karışıklık yaşanıyordu. Ancak o an için asayişi sağlamış olan Avusturya, Osmanlı’nın içinde bulunduğu kaos ortamından yararlanmasını bildi. Tuna’yı geçen Avusturya kuvvetleri Eğri ,İstoni ve Belgrad kalelerini ele geçirdiler.

* Çelebi İbrahim Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetleri Eğriboz zaferini kazandılar.

* Sadrazam Köprülü Fazıl Mustafa Paşa komutasındaki yenilenmiş Osmanlı kuvvetleri, Gladova ve Orsova’yı geri aldılar.  Kanije düşman eline geçtiyse de, Osmanlı kuvvetleri Belgrad’ı geri almayı başardılar. Böylece Tuna Hattı yeniden kurulmuş oldu.

II.AHMET DÖNEMİ (1691-1695)

1691-1695 II.AHMET

1691-1695
II.AHMET

* Tahta geçtiğinde Osmanlı orduları değişik cephelerde savaşmaktaydı. Bu sırada Sadrazam Fazıl Mustafa Paşa, Avusturya seferine çıkmıştı. Salankamen denilen yerde, Avusturya kuvvetleri üzerine saldırdı. Ancak Fazıl Mustafa Paşa şehit oldu, Osmanlı ordusu dağıldı.

*  İngiliz ve Hollanda (Felemenk) elçileri aracılığıyla Osmanlı Devleti, antlaşma teklifinde bulundu. Ancak, Kutsal İttifak devletleri çok ağır koşullar ileri sürünce antlaşma sağlanamadı.

* Lehistanlılar, Varat Kales’ini ele geçirdiler.

* Avusturyalılar, Belgrad’ı kuşattılar. Aynı yıl Erdel seferine çıkan Sadrazam Bozoklu Mustafa Paşa, Belgrad’a yönelince Avusturyalılar kuşatmayı kaldırdılar. Ancak, Macaristan’daki Göle Kalesi’ni aldılar.

* Venedikliler, Sakız adasını işgal edip Girit adasındaki Hanya’yı kuşattı, ancak başarılı olamadı.

Islahatlar : * Ekonomi alanında ıslahat yapmıştır. Halka ağır gelen vergileri kaldırmıştır.

II.MUSTAFA DÖNEMİ ( 1695-1703)

1695-1703 II.MUSTAFA

1695-1703
II.MUSTAFA

* Sakız adasını Venedik’ten geri aldı.

* Papalık ve Malta donanmasının da destek verdiği Venedik donanması, Osmanlılar tarafından Koyun adası civarında yenilgiye uğratıldı. Mora’da Venedik donanması karşısında başarı elde edildi.

* Ordunun başında Avusturya üzerine sefere çıkan II. Mustafa, Mureş ırmağı kıyısındaki Lipova Kalesi’ni aldı. Daha sonra bir Avusturya ordusunu bozguna uğratıp Lugos Kalesi’ni aldı ve kışı geçirmek için İstanbul’a döndü.

*  İkinci Avusturya seferine çıktı. Temeşvar’ı kuşatan Saksonya prensinin komutasındaki orduyu yenilgiye uğrattı. Bu sırada Ruslar da Azak Kalesi’ni ele geçirmişlerdi.

* II. Mustafa, Avusturya üzerine yaptığı üçüncü seferinde, Zenta denilen yerde yenilgiye uğradı.

* Kutsal İttifak ile sefere çıkan II.Mustafa Ordunun başında sefer çıkan son Osmanlı padişahıdır.

* Karlofca ve İstanbul antlaşmaları, Osmanlı Devleti’nin toprak kaybettiği ilk antlaşmalar oldu.

KARLOFÇA ANTLAŞMASI (1699)

*  Temeşvar ve Banat dışında, bütün Macaristan ve Erdel, Avusturya’ya verildi.

* Ukrayna ve Podolya, Lehistan’a verildi.

* Mora ve Dalmaçya kıyıları Venediklilere bırakıldı.

Önemi : * İlk kez uluslar arası bir antlaşmada Osmanlı toprakları paylaşıldı.

* Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi’ne girdi.

* Osmanlı ilk kez büyük toprak kaybına uğradı

* Osmanlı’nın Avrupa’daki üstünlüğü sona erdi.

Rusya ile İstanbul Antlaşması (1700)

* Azak Kalesi Rusya’ya verildi.

* Rusya, İstanbul’da sürekli elçi bulundurabilecekti.

* Ruslar Serbestçe Kudüs’ü ziyaret edebilecek.

Önemi :  * Rusya Azak Kalesi’ni almakla ilk kez Karadeniz’e inme imkanı elde etti.

* Azak’ın elden çıkması Kırım Tatarlarını Rus tehdidi altına soktu.

Edirne Olayı

* Bu arada padişahın Edirne’yi başkent yapmak istediği söylentisi yayıldı. Böyle bir değişiklikten çıkarları bozulacak olanlar, harekete geçerek İstanbul’da askerî bir isyan çıkardılar. Edirne üzerine yürüyen isyancılar, II. Mustafa’yı tahttan indirerek yerine III. Ahmet’i padişah yaptılar.

Islahatlar

* Askeri ve mali teşkilatlarla ıslahat hareketlerine girişti.

* Donanmada kalyon sistemine geçildi.

                                                              GERİLEME DÖNEMİ

* Şehzadelerin sancaklara gönderilmemesinden dolayı,  devlet işlerinde yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmadan devletin başına geçmeleri.

* Coğrafi Keşiflerin etkisiyle ticaret yollarının yön değiştirmesi ve gümrük gelirlerinin büyük ölçüde azalması

* İhracatın azalması, ithalatın artması ve kapitülasyonların giderek Avrupalı devletlerin sömürü aracı haline gelmesi

* Saray masraflarının artması

* Kapıkulu ocaklarına kanunlara aykırı asker alınarak sayılarının artırılması

* Yeniçerilerin geçim sıkıntısını ileri sürerek askerlik dışında işlerle uğraşmaları

* Yeniçerilerin sayılarının artmasıyla kendilerini büyük bir güç olarak görmesi.

* Eğitim sisteminin temelini oluşturan medreselerin  çağın gerisinde kalması ve Avrupa’da eğitim alanında meydana gelen  yeniliklerin takip edilmemesi

*

III.AHMET DÖNEMİ (1703-1730)

1703-1730 III.AHMET

1703-1730
III.AHMET

Prut Savaşı (1711)

* Rusya’nın Lehistan’ın iç işlerine müdahale etmesi

* Rusya ile yaptığı savaşı kaybeden İsveç Kralı Demirbaş Şarl’ın Osmanlı Devleti’ne sığınması ve Rus kuvvetlerinin izinsiz olarak Osmanlı sınırlarını ihlal etmesi

* Osmanlı Devleti’nin İstanbul Antlaşması ile kaybettiği toprakları geri almak istemesi

* Rusya’nın , Eflak ve Boğdan beylerini Osmanlı’ya kışkırtması

* Rus ordusunu Prut bataklığına sıkıştıran Baltacı Mehmet Paşa’nın yeniçerilere güvenmemesi ve Rus ordusunun ateşli silah gücünün Osman’lı Devleti’nden üstün olması sebebiyle 1711′de Prut Antlaşması imzalandı.Maddeleri ;

1) Azak ve çevresi Osmanlı Devleti’ne geri verilecek.

2) Rusya Lehistan’ın iç işlerine karışmayacak

3) Ruslar Kırım’a vergi vermeye devam edecek

4) Ruslar İstanbul’da elçi bulundurmayacak

Osmanlı-Venedik-Avusturya Savaşları

* Osmanlı Devleti Karlofça Antlaşmasında kaybettiği toprakları geri almak istemesi

* Venedik yönetimden rahatsız olan Rumların Osmanlı Devleti’nden yardım talep etmesi

* Venediklilerin Karadağlıları kışkırtması ve Osmanlı gemilerine zarar vermesi

* Osmanlı Venediklilere savaş ilan edip Mora’ya müdahale edince , Karlofça Antlaşması’na uyulmadığını iddia eden Avusturya Osmanlı’ya savaş ilan etti.

* Osmanlı Mora’ya ele geçirdi.Ancak Avusturya ile yapılan savaşlarda başarısız olundu. Pasarofça Antlaşması imzalandı.

Pasarofça Antlaşması (1718)

1. Belgrad, Kuzey Sırbistan , Temeşvar, Banat, Eflak’ın bir kısmı Avusturya’ya bırakılacak.

2. Mora Osmanlı’da kalacak.

3.Dalmaçya ve Hersek Venediklilere bırakılacak.

4. Venediklilerin ödediği gümrük vergisi indirilecek.

Lale Devrinde yapılan Islahatlar

* Avrupa’ya ilk geçici elçi gönderildi.

* İlk defa çiçek aşısı yapıldı.

* Yeniçerilerden itfaiye örgütü oluşturuldu.

* Matbaa kuruldu

* Lağımcı ve Humbaracı ıslah edildi.

* Yalovada kağıt fabrikası açıldı.

Patrona Halil İsyanı (1730)

* Yöneticilerin lüks ve israf içinde yaşaması

* İsyancılar Lale bahçeleriyle birçok köşkü yağmalarken matbaa gibi yeniliklere bir zarar verilmemiştir.

I.MAHMUT DÖNEMİ (1730-1754)

1730-1754 I.MAHMUT

1730-1754
I.MAHMUT

Osmanlı-İran Savaşları

* Osmanlı kuvvetleri İran seraskeri Ahmet Paşa ile Erzurum valisi ve Revan seraskeri Hekimoğlu Ali Paşa kumandası altında iki koldan harekete geçti.,

*  Kirmanşah alındı.  Kürican sahrasında İran kuvvetleri bozguna uğratıldı. Urmiye ve Tebriz ele geçirildi.

* İran şahının sulh istemesi üzerine 1732′de Ahmet Paşa Antlaşması imzalandı.  Revan, Gence, Nahcivan, Bitlis, Şirvan ve Dağıstan Osmanlılara, Tebriz, Kirmanşah, Hemedan, Luristan ve Erdelan eyaletleri ise İran’a bırakıldı.

* İran da kaybettiği Kafkasya topraklarını geri almak için fırsat kollamaya başladı. 1733′te İran’da iktidarı ele geçiren Nadir Şah, Osmanlıların eline geçen bölgeleri almak için tekrar savaş açtı. 1735′te Arpaçay’da yapılan muharebeyi Osmanlılar kaybetti. Gence, Tiflis ve Revan İran’ın eline geçti.

* Avrupa devletleriyle anlaşmalar sağlayan I. Mahmud, yeniden İran üzerine döndü. Nadir Şah, bu vaziyet karşısında Osmanlılarla baş edemeyeceğini anlayınca, Kasr-ı Şirin Antlaşması maddeleri üzerinden anlaşma teklifinde bulundu ve bu istek kabul edildi.

Osmanlı-Rusya-Avusturya Savaşları (1736-1739)

* Rusya ve Avusturya’nın Osmanlı topraklarını paylaşma konusunda anlaşması

* Rusya’nın Lehistan’ın içişlerine karışması

* Rusların Azak kalesine saldırması

* Rus ordusunun İran savaşları esnasında Osmalı ordusuna yardıma gelen Kırım ordusunun Kabartay bölgesinden geçiline izin vermemesi

* Osmanlı ordusu iki cephede birden savaşmasına rağmen başarılı olmuş ve Fransa’nın arabulucuğu ile Belgrad Antlaşmaları imzalanmıştır.

AVUSTURYA İLE ANTLAŞMA

* Avusturya Temeşvar dışında Pasarofça Antlaşması ile aldığı yerleri geri verecekti.

* Antlaşma 27 yıl sürecek.

RUSYA İLE YAPILAN ANTLAŞMA

* Azak kalesi yıkılması şartıyla Rusya’ya bırakılacak

* Rusya, Kırım ve Eflak’tan çekilecek

* Rusya Karadeniz’de ticaret gemisi ve donanma bulunduramayacak

* Rus Çarı protokolde Avusturya İmparatoruna ve Fransa Kralına eşit sayılacaktı.

Islahatlar

* Humbaracı Ahmet Paşa Osmanlı ordusuna bölük, alay, tabur sistemi getirdi.

* Topçu subayı yetiştirmek üzere mühendishane açılmıştır. ( Mühendishane batı tarzında açılan ilk teknik okuludur.)

* Baruthane geliştirildi ve Humbaracı Ocağı yeniden düzenlendi.

III.MUSTAFA DÖNEMİ (1757-1774)

1757-1774 III.MUSTAFA

1757-1774
III.MUSTAFA

Osmanlı-Rus Savaşı (1768-1774)

* Rusların Lehistan iç işlerine karışması

* Rusların Karadeniz ve Boğazlar yolu ile Akdeniz’e inmek istemesi

*Ruslar’ın Kırım’ı ele geçirmek istemesi

* Rusların Balkan politikası

* Osmanlı ordusu Eflak’ta büyük bir bozguna uğradı. Ayrıca 1770′de Çeşme’deki Osmanlı donanması yakıldı. III.Mustafa’nın üzüntüden vefat etmesi üzerine yerine geçen I.Abdülhamit barış istedi.

Islahatlar

* Mühendishane-i Bahr-i Hümayun ( Deniz mühendishanesi ) açıldı.

* Avrupa’dan getirilen Tıp, Astronomi ve Matematik ile ilgili eserler Türkçe’ye çevirildi.

* Baruthane ve Tophaneye önem verildi.

* Tersane ıslah edildi.

* Sürat topçuları ocağı açıldı.

* Mali alanda ıslahat yaparak esham sistemi getirildi.

I.ABDULHAMİT DÖNEMİ (1774-1789)

1774-1789 I.ABDULHAMİT

1774-1789
I.ABDULHAMİT

* Ruslar’dan barış istendi ve Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) imzalandı. Bu antlaşmaya göre ;

1) Kırım bağımsız olacak ancak dini bakımdan halifeye bağlılığını sürdürecek

2) Azak ve çevresindeki topraklar Ruslara bırakılacak.

3) Rus ticaret gemileri Karadeniz ve Akdeniz’de serbestçe faaliyette bulunacak.

4) Rus ticaret gemileri boğazlardan geçebilecek

5) Rus elçisi İstanbul’da sürekli bulundurulacak ve Balkanlarda uygun gördükleri yerlere konsolosluklar açabilecek

6) Ruslar Eflak ve Ege adalarına çekilecek

7) Ruslar kapitülasyondan yararlanacak ve kutsal yerlere serbestçe ziyaret edecek.

8) Osmanlı Devlet’i Rusya’ya savaş tanzimatı ödeyecek.

Osmanlı-İran Savaşı (1775-1779)

*  Kaçarlar’ın rakibi olan Kerim Han Zend, 1775′de Basra’yı muhasara altına alınca, Mayıs 1776’da İran’a harb ilan edildi. 1776′da İranlıların eline geçen Basra, ancak üç yıl sonra geri alınabildi.

Aynalıkavak Tenkihnamesi (1779)

* Kırım’ın bağımsız olmasından sonra Rus taraftarı olan Şahin Giray Kırım Han’ı seçildi. Kırım Türklerinin Osmanlı’dan yardım istemesi üzerine Osmanlı ile Rusya ilişkileri gerginleşti. Fransa’nın araya girmesi ile uzlaşma sağlandı. Buna göre ;

1)  Rusya Kırım’dan çekilecekti

2) Osmanlı Devleti, Şahin Giray’ın Kırım Han’ığını tanıyacaktı.

Islahatlar

* Ulufe alım-satım yasaklandı.

* Sürat topçuları ocağı yeniden açılarak sayıları arttırılmıştır.

* İstihkam okulları açılmıştır.

* Yerli malı tükedimi teşvik edilerek Türk üreticiler ve tüccarlar desteklendi.

* Haliç, Karadeniz ve Ege’de tersanelere açılarak yeni gemiler yapıldı.

III.SELİM DÖNEMİ (1789-1807)

1789-1807 III.SELİM

1789-1807
III.SELİM

Osmanlı-Rus-Avusturya Savaşları ( 1789-1792)

* Rusların Kırım’ı işgali

* Rusya ve Avusturya’nın Osmanlı’yı paylaşma konusunda anlaşmaları

* İngiltere ve Prusya’nın Osmanlı’yı Rusya ve Avusturya’ya karşı kışkırtmasıdır.

* Osmanlı Rusya’ya savaş ilan etti. Avusturya’nın savaşa müdahalesiyle Osmanlı yenilmeye başladı. Fransız İhtilali’nin gerçekleşmesi üzerine Avusturya ihtilalin kendi ülkesinde etkili olacağını düşünerek anlaşma imzalamış ve savaştan çekilmiştir.

Ziştovi Antlaşması (1791)

* Avusturya işgal ettiği yerlerden geri çekilecekti.

* Hotin Kalesi Osmanlı-Rus barış antlaşması imzalanıncaya kadar Avusturya’da kalacak.

Yaş Antlaşması (1792)

* Osmanlı Kırım’ın Rusya’ya ait olduğunu kabul edecekti.

* Ruslar işgal ettiği yerlerden çekilecekti.

* Dinyester ırmağı iki ülke arasında sınır olacaktır.

Osmanlı-Fransa İlişkileri

* Osmanlı’nın savaşlarda uğraşmasını fırsat bilen Fransa 1798′de Mısır’ı işgal etti. Fransa’nın amacı İngilizlerin Doğu Akdeniz’deki ticari etkinliğine son vermek ve yeni sömürgeler ele geçirmekti.

* Akka önlerinde Cezzar Ahmet Paşa Napolyon’a ilk yenilgisini tattırmış, buda Nizam-ı  Cedit ordusunun kurulmasına haklılığını kanıtlamıştır.

* Osmanlı Devleti’yle El Ariş Antlaşması‘nı imzalayan Fransızlar Mısır’dan çekildi.

Islahatlar

* Mühenishane-i Berri Hümayun (Kara Mühendishanesi) açıldı.

* Nizam-ı Cedit ocağı kuruldu. Bu ocağın masraflarını karşılamak için İrad-ı Cedit hazinesi oluşturuldu.

* Büyük Avrupa Devletlerin başkentlerine daimi elçilikler açıldı.

* Fransızca yabancı dil olarak okutulmaya başlatıldı.

* Yeni Askeri teşkilata kıyafet zorunluluğu getirildi.

* Divan üyelerin sayısı düşürüldü.

* Tımar ve zeamet kanunları yeniden düzenlendi.

                                                                    DAĞILMA DÖNEMİ

* Bu dönemde Osmanlı Devleti’nn temel politikası “Denge politikası” olmuştur.

* Avrupalı devletlerin arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanılmaya çalışılmıştır.

* Batı tarzında ıslahatlar sürdürülmüştür.

* Devletin dağılımını engellemek için her alanda ıslahatlar yapılmıştır.

Sırp Ayaklanması

* Kara Yorgi önderliğinde 1804′te ayaklandılar.

* Osmanlı’ya karşı ayaklana ilk ayaklana azınlıktır.

* Sırplar Bükreş Antlaşması ile bazı imtiyazlar kazanmıştır.

* 1829 Edirne Antlaşması ile özerk olmuşlar 1878 Berli Antlaşması ile bağımsızlıklarını elde etmişlerdir.

II.MAHMUT DÖNEMİ (1808-1839)

1808-1839 II.MAHMUT

1808-1839
II.MAHMUT

Osmanlı-Rus Savaşı (1806-1812)

* Rusların ayaklanan Sırpları desteklemesi

* Osmanlı’nın Fransa’ya yakın siyaset izlemesi

* Napolyon Savaşları esnasında Osmanlı’nın Rusya’ya boğazları kapatması

* Bu savaştan sonra Bükreş Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmaya göre ;

1) Osmanlı Devleti, Sırplara bazı imtiyazlar tanıyacak

2) Dinyester Nehri iki devlet arasında sınır olacak.

3) Eflak ve Boğdan Osmanlı’da kalacak, Beserabya Rusya’ya verilecek

Sened-i İttifak(1808)

1) Ayanlar padişahın tüm buyruklarını yerine getirecek. Padişah ayanların varlığını tanıyacak.

2) Ayanlar kendi bölgelerinde devletin asker ve vergi toplamasına yardımcı olacak.

Yunan İsyanı (1820-1829)

* Etnik-i Eterya’nın çalışmaları

* Milliyetçilik akımları

* Avrupalı aydınların Yunanlıların lehine yaptığı çalışmalar

* 1820′de Eflakta çıkan ayaklanmayı Osmanlı Devleti şiddetle bastırdı. İsyanı bastıramayınca Kavalalı Mehmet Ali Paşa’dan yardım istedi. Yardım karşılığında ise Mora ve Girit valilikleri taahhüt edildi.

* İbrahim komutasındaki Mısır ordusu Mora isyanını bastırdı.

* Bu gelişmeden rahatsız olan İngiltere, Fransa ve Rusya Navarin’de Osmanlı ve Mısır donanmalarını yaktı.

Osmanlı-Rus Savaşı (1828-1829)

* Osmanlı donanması Navarinde yakılması

* Osmanlı Devleti’nin İngiltere, Fransa ve Rusya’dan tanzimat talebi

* Rusya’nın Yunanistan’ın bağımsızlığını istemesi

* Rus ordusu iki koldan hareket etti ve başarısız olan Osmanlı barış istedi ve Edirne Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmaya göre ;

1) Rusların işgal ettiği topraklardan geri çekilecek.

2) Prut ırmağı Osmanlı-Rus sınırı olacak.

3) Rus ticaret gemileri boğazlardan serbestçe geçecek

4) Eflak, Boğdan ve Sırbistan özerk olacak ve Yunanistan bağımsız olacak

5) Doğuda bulunan Ahıska, Potin ve Anapa kaleleri Rusya’ya bırakılacak.

6) Rusya’ya 10 milyon düka altın tanzimat verecek.

Mısır İsyanı 

* Kavalalı’nın oğlu İbrahim Paşa, Suriye ve Filistin’i aldı. İbrahim Paşa Konya’ya kadar ilerledi daha sonra Kütahya’ya ulaştı.

* Osmanlı Devleti, İngiltere’den yardım istemiş ancak İngiltere bunu Osmanlı Devleti’nin iç meselesi olarak gördüğü için yardım göndermemiştir.

* Fransa’da Kavalalı’yı desteklediği için Rusya’dan yardım istemiştir. Rusya’nın yardıma gelmesi üzerine İngiltere ve Fransa araya girmiş ve Kütahya Antlaşması imzalanmıştır. Antlaşmaya göre ;

1) Mısır, Suriye ve Girit valilikleri Mehmet Ali Paşa’ya verilmiştir.

2) Cidde valiliği ve Adana muhassallığı oğlu İbrahim Paşa’ya verilmiştir.

Hünkar İskelesi Antlaşması (1833)

1) Osmanlı herhangi bir saldırıya uğrarsa Rusya yardım gönderek, masrafları Osmanlı karşılayacak.

2) Rusya’ya saldırı olursa Osmanlı Devleti boğazları kapatacak.

3) Antlaşma 8 yıldır.

* Mısır sorunu tamamen çözülemediği için Osmanlı İngiltere yaklaştı ve Balta Limanı Antlaşması imzalandı. Buna göre ;

1) Türk tüccarlar %12 gümrük vergisi öderken , İngilizler %8 veya % 6 ödeyecektir.

2) Hammedde yasağı kalkacaktır

* Bu antlaşma ile Osmanlı İngiltere’nin yarı sömürgesi olmuştur.

Islahatlar

* Divan-ı Hümayun kaldırıldı ve Nazırlıklar ( Bakanlıklar ) kuruldu.

* Askeri , adli ve bürokratik işleri yürütmek için meclisler açıldı.

* İlk resmi gazete çıkarıldı. ( Takvim-i Vakai )

* Avrupa’ya öğrenciler gönderildi.

* İlköğretim zorunlu hale getirildi.

* Tımar ve zeamet kaldırıldı maaş usulüne geçildi.

* Askeri olarak ilk nüfus sayımı yapıldı.

* Polis ve Posta teşkilatı kuruldu.

* Memurların yargılanması için mahkemeler kuruldu.

* Harp ve Tıp okulları açıldı

* Padişah resimlerini devlet dairelerine asıldı.

* Muhtarlıklar kuruldu.

* Devlet memuru yetiştirilmesi için Mekteb-i Maarifi Adliye açıldı.

* Mızıka-i Hümayun adıyla ilk askeri bando kuruldu.

 I.ABDULMECİD DÖNEMİ (1839-1863)

1839-1863 I.ABDULMECİD

1839-1863
I.ABDULMECİD

* Kavalalı üzerine gönderilen orduyu Nizip’te yendi. Bu yenilgi Avrupalı devletleri rahatsız etti ve İngiltere’nin teklifiyle Mısır meselesinin çözümü için İngiltere, Osmanlı Devleti, Prusya, Rusya ve Avusturya Londra’da bir araya geldi.

Londra Konferansı (1840)

1. Mısır, Kavalalı Mehmet Ali Paşa ve ailesine bırakılacak.

2. Mısır iç işlerinde serbest, dış işlerinde Osmanlı’ya bağlı kalacaktır.

3. Mehmet Ali Paşa, Osmanlı’ya her yıl 80.000 düka altın ödeyecektir. Girit Osmanlı’da kalacak. Cidde, Adana ve Suriye valiliklerine Osmanlı istediğini atayacaktır.

4. Mısır’a kaçırılan Osmanlı donanması geri verilecektir.

Londra Antlaşması (1841)

Mısır sorunu çözüldükten sonra Avrupa, Boğazlar meselesinin çözümüne karar vermişti. Londra Konferansı’na katılan devletlere ilave olarak anlaşmaya Fransa’da katılmıştır. Bu antlaşma ;

1) Boğazlar Osmanlı’da kalacak.

2) Barış döneminde savaş gemileri geçemeyekti. Ticaret gemilerine açık olacaktır.

Kırım Savaşı (1853-1856)

* Rusların 1853′te Sinop’ta Osmanlı donanmasını yakması

* Rusların Eflak ve Boğdan’ı işgali ve Osmanlı topraklarını paylaşıp bölüşme arzusu

* Osmanlı Devleti’nin Tanzimat Fermanı’ndan sonra giderek güçlenmesi.

* Rusların Londra Antlaşmasında duyduğu rahatsızlıklar savaş sebepleridir.

* Kırım Savaşı, Osmanlıların 1853′te savaş ilanıyla başlamıştır. İngiltere, Fransa ve Piyemonte 1854′te Osmanlı yanında savaşa katıldılar. Savaş Rusların yenilgisiyle sonuçlanmıştır.

Paris Antlaşması (1856)

* Osmanlı bir Avrupa devleti sayılacaktır.

* Osmanlı’nın toprak bütünlüğü Avrupalı devletler garantisindedir.

* Karadeniz tarafsız bir deniz olacaktır. Osmanlılar ve Ruslar Karadeniz’de savaş gemisi ve tersane bulundurulamayacaktır.

* Eflak ve Boğdan’a muhtariyet verilecektir.

Tanzimat Fermanı (1839)

İLAN EDİLME SEBEPLERİ : * Osmanlı Devleti eski gücüne kavuşması ve merkezi otorite güçlenmesi

* Avrupalı devletlerin iç işlerine karışmaması

Buna Göre ; * Müslüman ve Hristiyan halkın can, mal, ırz ve namus güvenliği sağlanacak.

* Kanunlar önünde herkes eşit olacak ve mahkemeler açık yapılacak, karma mahkemeler kurulacak

* Askere alma işlemi düzgün yapılacak

* Herkes mal sahibi olabilecek, satabilecek veya çocuklarına miras bırakabilecek.

* Vergiler gelire göre toplanacak.

Islahat Fermanı (1856)

İLAN EDİLME SEBEPLERİ : * Avrupa’nın Osmanlı içişlerine karışmamasını önlemek

* İngiltere ve Fransa’nın Hristiyan azınlıklara bazı haklar verilmesini istemesi

* Rusya’nın Balkan halklarının üzerindeki etkisini kırmak

ÖNEMLİ MADDELER :  * Herkesin mal, can, ırz ve namusu korunacak

* Mahkemelerde davalar açık olacak ve kanunlar önünde herkes eşit olacak.

* Vergiler eşit olarak düzenlenecek.

* Azınlıklara inanç özgürlüğü sağlanacak

* Rüşvet ve iltimas kalkacak.

Bu haber 27 Temmuz 2013 tarihinde tarafından TARİH kategorisi altına yazılmış. 562 views defa okunmuş ve Yorum yapılmamış

Yorum yapılmamış


Yorum yapın